خبرگزاری فارس 25 اردیبهشت 1398 گلستان ، گرگان

گذری بر آیین ماه رمضان در نگارستان ایران/ قاب خاطرات رمضان از جگرخوری پس از افطار تا سحرخوانی

گرچه برخی از آداب و رسوم ماه رمضان در انبوه جلوه‎های مدرنیته به فراموشی سپرده شدند اما برخی آداب و سنن همچنان در بعضی مناطق زنده و پابرجا است و اهتمام به آن شور و شعف ماه مهربانی را دوچندان می‎کند. گذری بر آیین ماه رمضان در نگارستان ایران/ قاب خاطرات رمضان از جگرخوری پس از افطار تا سحرخوانی

بساط کبابی و جگرکی تا فوتبال‌ جام رمضان که در هر محله‌ای با چند لامپ 100 بساطش پهن می‌شد و اهالی محل را گردهم می‌آورد همه در قاب خاطرات مردم استان گلستان نقش بسته است.

مفهوم ماه رمضان برای دهه شصتی‌ها و جوانان اول انقلاب چیزی فراتر از ضیافت افطار و دیدن سریال‌های تلویزیونی است، آن روزها خبری از موبایل و شبکه‌های اجتماعی نبود و مانند سفره افطار و سحری، مردم در شب‌های رمضان دور هم می‌نشستند و شادی‌های خود را بین هم تقسیم می‌کردند.

هنوز خاطرات خانه مادربزرگ و بازی‌های نزدیک افطار نوه‌ها از ذهن هیچ پدر امروزی خالی نشده و  شیطنت‌های سر سفره افطار و شوخی‌های جمع صمیمی خانواده، ماه رمضان را به یک ماه خاطره‌انگیز مبدل می‌کرد.

ماه مبارک رمضان در کنار بُعد معنوی و روزه‎داری با رسم و رسوماتی نیز همراه است که این مهم در جای‎جای ایران وجود دارد و برخی آیین‎ها و رسومات مشابه و برخی نیز خاص و ویژه بعضی مناطق است.

ماه مبارک رمضان به‎عنوان یکی از ماه‌های مذهبی شُهره است و گرچه فریضه روزه‎داری حکمی شرعی است اما ماه ضیافت الهی در طول تاریخ آنچنان با آداب و رسوم و فرهنگ و تمدن ایرانی پیوند خورده که می‎توان از آن به‎عنوان یک آیین و سنت ملی- مذهبی یاد کرد.

گرچه برخی از آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در انبوه جلوه‎های مدرنیته به فراموشی سپرده شدند و رنگ باختند اما برخی آداب و سنن همچنان در برخی مناطق زنده و پابرچا است و اهتمام به آن شور و شعف روزه‎داری و عبادت به درگاه الهی را دوچندان می‎کند.

آداب و رسوم و آیین یک جامعه، هویت و فرهنگ آن جامعه است که ماندگاری و حیات آن؛ شادابی و سرزندگی هر جامعه‎‎ای را به ارمغان خواهد آورد، استان گلستان نیز به‎عنوان نماد وحدت اقوام و مذاهب در ماه مبارک رمضان آداب و رسوم مختلفی را در خود جای داده است که در ادامه گذری کوتاه به بخشی از آداب و رسوم مردم استان گلستان در ماه مبارک رمضان خواهیم داشت که از نظر می‎گذرانید؛

محقق و تاریخ‎نگار گلستانی در خصوص آداب و رسوم گلستانی‎ها در ماه رمضان در گفت‎وگو با خبرنگار فارس از گرگان اظهار کرد: پیشرفته‎شدن تکنولوژی ارتباطات اعم از تلفن همراه، شبکه‎های تلویزیونی، رادیو و ساعت و امثال آن در زندگی امروز ناخودآگاه بر فرهنگ و آداب و رسوم سنتی هر منطقه اثر گذاشته است که از جمله آثار این تکنولوژی پیشرفته دنیای مدرن روی مناسک ماه رمضان است.

غلامرضا خارکوهی ادامه داد: با وجود آنکه از گذشته تاکنون اقوام مختلفی در استان گلستان زندگی می‎کنند و برخی از آیین‎ها و شعائر خاصی وجود داشت اما اغلب این مناسک‎ها و آیین‎های ماه رمضان در استان گلستان کمرنگ شده‎اند.

وی سحرخوانی را یکی از رسوم گلستانی‎ها در محلات شهر و روستاهای استان گلستان برشمرد و افزود: از حدود یک الی دو ساعت مانده به اذان صبح برخی افراد مذهبی و قدیمی‎تر اشعاری را می‎خواندند و اهالی را برای پخت‎وپز و تهیه غذای وعده سحری بیدار می‎کردند چراکه در قدیم مرسوم بود غذای سحر را هنگام سحر آماده کنند.

*سنت‎های فرهنگی جامعه در آستانه تغییر یا منسوخ شدن/ سحرخوانی ماه رمضان احیاء شود

محقق و تاریخ‎نگار گلستانی گفت: بیدار کردن اهل محل و کوچه هنگام سحر توسط اهالی محل از دیگر رسوم مردم استان بود و براساس آن  پیرمردی به درب منازل مسکونی می‎رفت و چراغ‎هایی که خاموش بود را برای سحری بیدار می‎کرد، معمولاً در هر کوچه‎ای یک فرد مسن و سحرخیز این کار را انجام می‎داد؛ البته این رسم در گذشته بیشتر مرسوم بود و امروزه در برخی محلات که هنوز حالت سنتی دارند دیده می‎شود.

خارکوهی تأکید کرد: متأسفانه امروزه با مدرن شدن زندگی، بسیاری از سنت‎های فرهنگی جامعه یا تغییر کرده یا منسوخ شده است که خوب است برای احیای این میراث معنوی، ادارات مختلف اعم از فرهنگ و ارشاد اسلامی، میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و تبلیغات اسلامی با همکاری مداحان و علاقمندان در برخی از محلات قدیمی شهر و روستاها برنامه سحرحوانی را در داخل کوچه‎ها اجرا کنند.

وی متذکر شد: همانطور که به حفظ آثار تاریخی بهاء داده می‎شود باید به حفظ آثار فرهنگی و معنوی نیز اهمیت داده شود.

محقق و تاریخ‎نگار گلستانی ابراز کرد: همچنین در قدیم برخی پادگان‎ها برای بیدار کردن اهل شهر توپ شلیک می‎کردند.

*سفره رنگارنگ گلستانی‎ها در ماه رمضان؛ از «مسقطی» تا نان سنتی «قتلمه»

خارکوهی با بیان اینکه در ماه رمضان برخی غذاها مرسوم است و مختص این ماه است، اذعان کرد: فرنی، تَرَک، پخت حلو به‎ویژه حلوا آردی و برنجی، حلیم، شیربرنج، شله زرد، مسقطی، آش و سوپ، نان و پنیر و سبزی و زولبیا و بامیه از جمله غذاهایی است که در سفره افطار بین گلستانی‎ها مرسوم است.

وی با بیان اینکه پخت غذاهای دیگر نیز بین اقوام مختلف در ماه رمضان مرسوم است، افزود: «قَتلمه» نوعی نان است که در روغن پخته می‎شود و بعد از سرخ شدن روی آن خاکه قند می‎ریزند، همچنین نان شیرمال نیز در استان گلستان به‎ویژه در مناطق روستایی مرسوم است.

محقق و تاریخ‎نگار گلستانی تصریح کرد: اصل روزه ازدیاد تقوا و قوی شدن ایمان، اجتناب از گناهان و افزایش اعتقادات مذهبی است و هر منطقه‎ای برای این مهم آداب خاصی را دارد که نماز ویژه ترکمن‎ها از جمله آنها است، همچنین برنامه جزء‎خوانی قرآن کریم و برگزاری جلسات تفسیر قرآن و جلسات اخلاق و معارف دینی و مذهبی در مساجد و حسینیه‎ها در ماه رمضان بیشتر می‎شود و مردم در این ماه مهربانی از بسیاری از گناهان پرهیز می‎کنند.

*خوردن کله‎پاچه در شب 27 رمضان

خارکوهی با بیان اینکه مردم در لیالی قدر در مساجد جامع شهرها و روستاها و مصلاهای نماز جمعه به طور انبوه شرکت می‎کنند، متذکر شد: یکی از آیین گلستانی‎ها از جمله در گرگان در شب بیست‎وهفتم ماه مبارک رمضان خوردن کله‎پاچه است و آن را «کله‎پاچه ابن‎ملجم مرادی» قاتل حضرت امیرالمؤمنین(ع) می‎نامند و از شدت تنفری که نسبت به این شخص پست دارند و می‎خواهند برای همیشه ابن‎ملجم را به‎عنوان انسانی جنایتکار مورد نفرین قرار دهند کله‎پاچه می‎خوردند.

وی یادآور شد: در گذشته فطریه روز عید فطر را یک‎به‎یک در دستان اعضای خانواده قرار می‎دادند و همه آن را لمس می‎کردند تا از اثر معنوی فطریه بهره ببرند و این موجب می‎شود فرزندان از کودکی پرداخت فطریه را به‎عنوان یکی از آیین‎های مهم ماه رمضان در کنار جنبه معنوی آن به خاطر بسپارند.

محقق و تاریخ‎نگار گلستانی خاطرنشان کرد: در گذشته در هر محلات و کوچه‎های مختلف، جوانان و نوجوانان بعد از افطار به بازی‎های بومی و محلی و فوتبال می‎پرداختند که این رسم امروزه به فراموشی سپرده شد و امروز بیشتر در سالن‎های ورزشی و باشگاه‎ها انجام می‎شود.

*فراموشی آیین دیرینه جگرکی‎های سیار بعد از افطار در گرگان

خارکوهی با اشاره به رسم فراموش شده جگرکی‎های سیار در گرگان اشاره کرد و گفت: متأسفانه برنامه جگرخوری بعد از افطار در گرگان توسط یکی از شهرداران سابق گرگان برچیده شد و در حالی که سابقه جگرخوری در خیابان امام خمینی (ره) گرگان قدمت حدود 60 ساله داشت و تا چند سال گذشته هم مرسوم بود اما فراموشی سپرده شد.

وی افزود: به‎دلیل اینکه جگرکی‎ها بعد از افطار تعطیل می‎شد از میدان «شهرداری» تا «مازندران» گرگان، جگرکی‎های سیار از اذان مغرب تا نیمه‎های شب وجود داشت و خانواده‎ها بعد از افطار برای  تفریح در این مکان حضور می‎یافتند و جگر می‎خوردند و متأسفانه به‎جای آنکه جگرکی‎های سیار از لحاظ بهداشتی ساماندهی شوند اما به طور کلی جمع‎آوری و به فراموشی سپرده شد.

محقق و تاریخ‎نگار گلستانی از مسؤولان خواست تا جگرکی‎های سیار بعد از افطار در گرگان به‎عنوان یک آیین اجتماعی و سنتی دوباره فعال شود و تأکید کرد: خوب است شهرداری و دستگاه‎های دیگر برای فعال شدن دوباره این آیین دیرینه در گرگان اقدام کنند.

خارکوهی خاطرنشان کرد: مسؤولان می‎توانند جگرکی‎های سیار را از لحاظ بهداشتی ساماندهی کنند و به‎دلیل مشاهده تعدادی محدود کار غیربهداشتی نباید کل جگرکی‎های سیار را تعطیل و مردم را از این آیین خوب محروم می‎کردند.

 وی با بیان اینکه در ماه رمضان کمک به فقرا و دستگیری از نیازمندان بیشتر می‎شود، گفت: دعوت‎های خانوادگی و اجتماعی برای افطار یکی از آداب و رسوم مردم گلستان در ماه رمضان است که علاوه‎بر صله‎رحم از لحاظ معنوی نیز اثرگذار است.

محقق و تاریخ‎نگار گلستانی در پایان ابراز کرد: متأسفانه بسیاری از آیین‎های گذشته کمرنگ شده است و امیدوارم تا جایی که ممکن است این آیین‎ها حفظ شود و مسؤولان برای احیاء و تقویت آن تلاش کنند.


به اشتراک بگذارید :

دیدگاه
دیدگاه شما :
ذهن خلاق دبیر خودخوانده !!! جزئیات تازه از توقیف شناور آمریکایی کلیدی که دولت ندارد !/ جامعه_اطلاعاتی کشور و غفلت از اولویت های اصلی کشور! شمخانی یک شبِ مسئله دار شد؟!+عکس دشمن هیچ غلطی نمی‌تواند بکند، ۴۰سال دوم قطعاً بهتر خواهد بود/ تولیدکنندگان رزمندگان جنگ اقتصادی‌اند/ با ولنگاری فرهنگی مخالفیم رنج‌های یک مدیر از زندگی فرزندانش در خارج از کشور/ مدیران کشور باید از اشرافیت‌زدگی و آقازاده‌پروری و رفتارهای اینچنینی به دور باشند لیلی رشیدی توبیخ نشد/ جایزه هم گرفت! +جزئیات چه کسانی در حمایت از یک متهم امنیتی هنرمندان را فریب دادند؟ خبر فوری/ نامه بسیارمهم و صریح دکتر زاکانی به وزیر اطلاعات / اگر وزارت اطلاعات و سایرین به وظیفه‌شان عمل می‌کردند وضع فساد اینگونه نبود/ عیوب این وزراتخانه حیاتی را در دادگاه به تفصیل خواهم گفت/ منتظرم در دادگاه روابط ناسالم و حقوق ضایع شده مردم را بیان کنم گزارش تصویری / دیدارهای مردمی با سادات شهر گرگان شمخانی در مصاحبه با «ان‌بی‌سی نیوز» : نباید برجام را امضاء می‌کردیم / اگر جنگ شود آمریکا و متحدان منطقه‌ای‎اش در وضعیت وحشتناکی قرار خواهند گرفت گزارش تصویری از بازسازی واقعه غدیر در 8 شهر گلستان همزمان با دهه ولایت و امامت به همت سپاه نینوا گلستان بمب های خبری صوتی و دودزا اخیر برای استتار چیست ؟ / انحراف افکار عمومی از بزرگترین_پرونده_امنیتی یک دهه اخیر❗️ گزارش تصویری/ اولین جشن بزرگ آزادگان در گرگان به همت بنیاد شهید و امور ایثار گران استان گلستان نه استاندار گلستان به روش استقرار غیر دموکراتیک محمد حسین علی اصغری و نه عملی به دعوت حامی سران خائن فتنه جوان مینابی آمدنیوز را از دسترس خارج کرد ماجرای قاب عکس سرلشکر سلیمانی در اتاق وزیر جنگ آمریکا "ناو ساموئل رابرتز" را غرق کردیم و "کشتی بریشتون" را مورد اصابت قرار دادیم/ تاکنون سه فروند کشتی انگلیسی با احتساب نفتکش آخر و دو کشتی امریکایی را در دریا به زانو درآورده‌ایم افشای نام جلیل سبحانی، شریفی نیک نفس، عباس صمیمی، علی نقی خاموشی و علیرضا اعلایی رحمانی در پرونده های فساد هنوز با احداث تله کابین در جنگل های ناهارخوران و کبودوال گلستان موافقتی صورت نگرفته است/ با تغییر کاربری مراتع، مخالفیم! بازداشت علی فرجی، مدیرعامل سازمان تدارکات پزشکی جمعیت هلال احمر بازی سیاست و سودای قدرت !/ آیا جرجانی به جریان فتنه خواهد پیوست ؟ کودتای نرم کارگزاران و اصلاح‌طلبان علیه محمد رضا عارف اقدام عجیب و قابل تأمل بنیاد شهید / تقدیر از ظریف در سالروز بزرگداشت آزادگان! + عکس بازخوانی فرمان مهم رهبر انقلاب درباره مبارزه با مفاسد اقتصادی/ آیا تنها متولی برخورد با مفاسد اقتصادی قوه قضائیه است؟ نامه بسیار مهم زاکانی خطاب به آیت‌الله رئیسی درباره مفاسد شرکت بازرگانی پتروشیمی/ جزئیات تبانی طبری و برخی چهره‌های امنیتی‌/ بهره برداری سید حسن میرکاظمی از تسهیلات بانک صادرات استان گلستان با ارایه اسناد جعلی با حیثیت وزارت اطلاعات بیش از این بازی نکنید ! برخورد حذفی مدیرکل شیلات گلستان با نیروهای انقلابی!؟ / علت ترس و وحشت مدیرکل از کامپیوتر یک نیروی انقلابی چیست!؟ واکنش رهبرانقلاب به اسقاط پهپاد آمریکایی و توقیف نفت‌کش انگلیسی در منطقه خلیج‌فارس توسط سپاه پاسداران از زبان حاجی‌صادقی، نماینده ولی‌فقیه در سپاه عدالت خواه گلستانی : اینجانب شخصا با مراجعه به بیت امام جمعه ی گرگان سوالات مطروحه و انتقادات صورت گرفته را کتبا در اختیار آقا سیدمجتبی قرار دادبودم گرانی و فساد در گرگان/ مبارزه با این معضلات نیازمند حرکت جهادی نهادهای مسئول است در اردوی دانشگاه شریف چه گذشت؟ / کوهنوردی مختلط با نام اردوی فرهنگی! / فعالیت خارج از عرف با هماهنگی معاونت فرهنگی مبارزه برای عدالت، دشوار ترین جنگ هاست/ محترم تر از اشخاص و شخصیت ها، حق و عدالت است پشت‌پرده برکناری رئیس صندوق بازنشستگی چه بود؟ فیلم/ افشای گوشه‌ای از فساد و زد و بند"اکبر طبری" کدام مسئولان برای نجات نجفی به خانه اولیای‌دم رفتند؟ حزب اصلاح‌طلبی که به کمپین «تحریم خاموش انتخابات» ملحق شد!/ اسفند داغ؛ برای فشار خیابانی به انتخابات 98 حزب اصلاح‌طلبی که به کمپین «تحریم خاموش انتخابات» ملحق شد!/ اسفند داغ؛ برای فشار خیابانی به انتخابات 98 دیدید وقتی خرشان از پل گذشت به شما می‌خندند؟! نمایندگی ولی فقیه تا زمانی اعتبار دارد که رهبر انقلاب قلبا راضی باشد/ از سن خودتان و از سن رهبری می گویید ؛ این بی شرمی است تلاش سازمان یافته ای از سوی برخی عناصر مرتبط با دفتر امام جمعه ی گرگان برعلیه محمدخادملو جانباز عدالت خواه گلستانی بازهم خسارتی دیگر به منابع شیلاتی گلستان تقدیر ویژه محمد خادملو جانباز عدالت‌خواه گلستانی از ریاست فرزانه ی دستگاه قضا پایان عمر مفسدان اقتصادی فرارسیده است/ استمرار در برخورد با فساد اعتراف حسن روحانی به شعاری بودن وعده های انتخاباتی!/ این 98، آن 98 که می خواستیم نیست آیا هدف استاندار گلستان مشروعیت بخشیدن به عملکرد دیکتاتورمآبانه دبیر خودخوانده و مادام العمر اتحادیه انجمنهای اسلامی و حامی سران خائن فتنه می باشد؟ چه کسانی با «چهار میلیارد ارز دولتی» در کانادا خانه خریده‌اند؟ از شمخانی و سالارخان تا مازیار ابراهیمی پوری حسینی پرونده سنگین ۱۰ جلدی دارد/سخنان جهانگیری، انسان‌ها را به خنده وادار می‌کند/ برداشت‌های غیرقانونی دولت از صندوق توسعه ملی همه چیز در مورد سالار آقاخان، متهم فراری در پرونده تخلفات ارزی
خبر فوری/ نامه بسیارمهم و صریح دکتر زاکانی به وزیر اطلاعات / اگر وزارت اطلاعات و سایرین به وظیفه‌شان عمل می‌کردند وضع فساد اینگونه نبود/ عیوب این وزراتخانه حیاتی را در دادگاه به تفصیل خواهم گفت/ منتظرم در دادگاه روابط ناسالم و حقوق ضایع شده مردم را بیان کنم ذهن خلاق دبیر خودخوانده !!! رنج‌های یک مدیر از زندگی فرزندانش در خارج از کشور/ مدیران کشور باید از اشرافیت‌زدگی و آقازاده‌پروری و رفتارهای اینچنینی به دور باشند کلیدی که دولت ندارد !/ جامعه_اطلاعاتی کشور و غفلت از اولویت های اصلی کشور! شمخانی یک شبِ مسئله دار شد؟!+عکس گزارش تصویری / دیدارهای مردمی با سادات شهر گرگان گزارش تصویری از بازسازی واقعه غدیر در 8 شهر گلستان همزمان با دهه ولایت و امامت به همت سپاه نینوا گلستان شمخانی در مصاحبه با «ان‌بی‌سی نیوز» : نباید برجام را امضاء می‌کردیم / اگر جنگ شود آمریکا و متحدان منطقه‌ای‎اش در وضعیت وحشتناکی قرار خواهند گرفت لیلی رشیدی توبیخ نشد/ جایزه هم گرفت! +جزئیات چه کسانی در حمایت از یک متهم امنیتی هنرمندان را فریب دادند؟ جزئیات تازه از توقیف شناور آمریکایی دشمن هیچ غلطی نمی‌تواند بکند، ۴۰سال دوم قطعاً بهتر خواهد بود/ تولیدکنندگان رزمندگان جنگ اقتصادی‌اند/ با ولنگاری فرهنگی مخالفیم