خبرگزاری فارس 25 اردیبهشت 1398 بدون دیدگاه گلستان ، گرگان

گذری بر آیین ماه رمضان در نگارستان ایران/ قاب خاطرات رمضان از جگرخوری پس از افطار تا سحرخوانی

گرچه برخی از آداب و رسوم ماه رمضان در انبوه جلوه‎های مدرنیته به فراموشی سپرده شدند اما برخی آداب و سنن همچنان در بعضی مناطق زنده و پابرجا است و اهتمام به آن شور و شعف ماه مهربانی را دوچندان می‎کند. گذری بر آیین ماه رمضان در نگارستان ایران/ قاب خاطرات رمضان از جگرخوری پس از افطار تا سحرخوانی

بساط کبابی و جگرکی تا فوتبال‌ جام رمضان که در هر محله‌ای با چند لامپ 100 بساطش پهن می‌شد و اهالی محل را گردهم می‌آورد همه در قاب خاطرات مردم استان گلستان نقش بسته است.

مفهوم ماه رمضان برای دهه شصتی‌ها و جوانان اول انقلاب چیزی فراتر از ضیافت افطار و دیدن سریال‌های تلویزیونی است، آن روزها خبری از موبایل و شبکه‌های اجتماعی نبود و مانند سفره افطار و سحری، مردم در شب‌های رمضان دور هم می‌نشستند و شادی‌های خود را بین هم تقسیم می‌کردند.

هنوز خاطرات خانه مادربزرگ و بازی‌های نزدیک افطار نوه‌ها از ذهن هیچ پدر امروزی خالی نشده و  شیطنت‌های سر سفره افطار و شوخی‌های جمع صمیمی خانواده، ماه رمضان را به یک ماه خاطره‌انگیز مبدل می‌کرد.

ماه مبارک رمضان در کنار بُعد معنوی و روزه‎داری با رسم و رسوماتی نیز همراه است که این مهم در جای‎جای ایران وجود دارد و برخی آیین‎ها و رسومات مشابه و برخی نیز خاص و ویژه بعضی مناطق است.

ماه مبارک رمضان به‎عنوان یکی از ماه‌های مذهبی شُهره است و گرچه فریضه روزه‎داری حکمی شرعی است اما ماه ضیافت الهی در طول تاریخ آنچنان با آداب و رسوم و فرهنگ و تمدن ایرانی پیوند خورده که می‎توان از آن به‎عنوان یک آیین و سنت ملی- مذهبی یاد کرد.

گرچه برخی از آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در انبوه جلوه‎های مدرنیته به فراموشی سپرده شدند و رنگ باختند اما برخی آداب و سنن همچنان در برخی مناطق زنده و پابرچا است و اهتمام به آن شور و شعف روزه‎داری و عبادت به درگاه الهی را دوچندان می‎کند.

آداب و رسوم و آیین یک جامعه، هویت و فرهنگ آن جامعه است که ماندگاری و حیات آن؛ شادابی و سرزندگی هر جامعه‎‎ای را به ارمغان خواهد آورد، استان گلستان نیز به‎عنوان نماد وحدت اقوام و مذاهب در ماه مبارک رمضان آداب و رسوم مختلفی را در خود جای داده است که در ادامه گذری کوتاه به بخشی از آداب و رسوم مردم استان گلستان در ماه مبارک رمضان خواهیم داشت که از نظر می‎گذرانید؛

محقق و تاریخ‎نگار گلستانی در خصوص آداب و رسوم گلستانی‎ها در ماه رمضان در گفت‎وگو با خبرنگار فارس از گرگان اظهار کرد: پیشرفته‎شدن تکنولوژی ارتباطات اعم از تلفن همراه، شبکه‎های تلویزیونی، رادیو و ساعت و امثال آن در زندگی امروز ناخودآگاه بر فرهنگ و آداب و رسوم سنتی هر منطقه اثر گذاشته است که از جمله آثار این تکنولوژی پیشرفته دنیای مدرن روی مناسک ماه رمضان است.

غلامرضا خارکوهی ادامه داد: با وجود آنکه از گذشته تاکنون اقوام مختلفی در استان گلستان زندگی می‎کنند و برخی از آیین‎ها و شعائر خاصی وجود داشت اما اغلب این مناسک‎ها و آیین‎های ماه رمضان در استان گلستان کمرنگ شده‎اند.

وی سحرخوانی را یکی از رسوم گلستانی‎ها در محلات شهر و روستاهای استان گلستان برشمرد و افزود: از حدود یک الی دو ساعت مانده به اذان صبح برخی افراد مذهبی و قدیمی‎تر اشعاری را می‎خواندند و اهالی را برای پخت‎وپز و تهیه غذای وعده سحری بیدار می‎کردند چراکه در قدیم مرسوم بود غذای سحر را هنگام سحر آماده کنند.

*سنت‎های فرهنگی جامعه در آستانه تغییر یا منسوخ شدن/ سحرخوانی ماه رمضان احیاء شود

محقق و تاریخ‎نگار گلستانی گفت: بیدار کردن اهل محل و کوچه هنگام سحر توسط اهالی محل از دیگر رسوم مردم استان بود و براساس آن  پیرمردی به درب منازل مسکونی می‎رفت و چراغ‎هایی که خاموش بود را برای سحری بیدار می‎کرد، معمولاً در هر کوچه‎ای یک فرد مسن و سحرخیز این کار را انجام می‎داد؛ البته این رسم در گذشته بیشتر مرسوم بود و امروزه در برخی محلات که هنوز حالت سنتی دارند دیده می‎شود.

خارکوهی تأکید کرد: متأسفانه امروزه با مدرن شدن زندگی، بسیاری از سنت‎های فرهنگی جامعه یا تغییر کرده یا منسوخ شده است که خوب است برای احیای این میراث معنوی، ادارات مختلف اعم از فرهنگ و ارشاد اسلامی، میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و تبلیغات اسلامی با همکاری مداحان و علاقمندان در برخی از محلات قدیمی شهر و روستاها برنامه سحرحوانی را در داخل کوچه‎ها اجرا کنند.

وی متذکر شد: همانطور که به حفظ آثار تاریخی بهاء داده می‎شود باید به حفظ آثار فرهنگی و معنوی نیز اهمیت داده شود.

محقق و تاریخ‎نگار گلستانی ابراز کرد: همچنین در قدیم برخی پادگان‎ها برای بیدار کردن اهل شهر توپ شلیک می‎کردند.

*سفره رنگارنگ گلستانی‎ها در ماه رمضان؛ از «مسقطی» تا نان سنتی «قتلمه»

خارکوهی با بیان اینکه در ماه رمضان برخی غذاها مرسوم است و مختص این ماه است، اذعان کرد: فرنی، تَرَک، پخت حلو به‎ویژه حلوا آردی و برنجی، حلیم، شیربرنج، شله زرد، مسقطی، آش و سوپ، نان و پنیر و سبزی و زولبیا و بامیه از جمله غذاهایی است که در سفره افطار بین گلستانی‎ها مرسوم است.

وی با بیان اینکه پخت غذاهای دیگر نیز بین اقوام مختلف در ماه رمضان مرسوم است، افزود: «قَتلمه» نوعی نان است که در روغن پخته می‎شود و بعد از سرخ شدن روی آن خاکه قند می‎ریزند، همچنین نان شیرمال نیز در استان گلستان به‎ویژه در مناطق روستایی مرسوم است.

محقق و تاریخ‎نگار گلستانی تصریح کرد: اصل روزه ازدیاد تقوا و قوی شدن ایمان، اجتناب از گناهان و افزایش اعتقادات مذهبی است و هر منطقه‎ای برای این مهم آداب خاصی را دارد که نماز ویژه ترکمن‎ها از جمله آنها است، همچنین برنامه جزء‎خوانی قرآن کریم و برگزاری جلسات تفسیر قرآن و جلسات اخلاق و معارف دینی و مذهبی در مساجد و حسینیه‎ها در ماه رمضان بیشتر می‎شود و مردم در این ماه مهربانی از بسیاری از گناهان پرهیز می‎کنند.

*خوردن کله‎پاچه در شب 27 رمضان

خارکوهی با بیان اینکه مردم در لیالی قدر در مساجد جامع شهرها و روستاها و مصلاهای نماز جمعه به طور انبوه شرکت می‎کنند، متذکر شد: یکی از آیین گلستانی‎ها از جمله در گرگان در شب بیست‎وهفتم ماه مبارک رمضان خوردن کله‎پاچه است و آن را «کله‎پاچه ابن‎ملجم مرادی» قاتل حضرت امیرالمؤمنین(ع) می‎نامند و از شدت تنفری که نسبت به این شخص پست دارند و می‎خواهند برای همیشه ابن‎ملجم را به‎عنوان انسانی جنایتکار مورد نفرین قرار دهند کله‎پاچه می‎خوردند.

وی یادآور شد: در گذشته فطریه روز عید فطر را یک‎به‎یک در دستان اعضای خانواده قرار می‎دادند و همه آن را لمس می‎کردند تا از اثر معنوی فطریه بهره ببرند و این موجب می‎شود فرزندان از کودکی پرداخت فطریه را به‎عنوان یکی از آیین‎های مهم ماه رمضان در کنار جنبه معنوی آن به خاطر بسپارند.

محقق و تاریخ‎نگار گلستانی خاطرنشان کرد: در گذشته در هر محلات و کوچه‎های مختلف، جوانان و نوجوانان بعد از افطار به بازی‎های بومی و محلی و فوتبال می‎پرداختند که این رسم امروزه به فراموشی سپرده شد و امروز بیشتر در سالن‎های ورزشی و باشگاه‎ها انجام می‎شود.

*فراموشی آیین دیرینه جگرکی‎های سیار بعد از افطار در گرگان

خارکوهی با اشاره به رسم فراموش شده جگرکی‎های سیار در گرگان اشاره کرد و گفت: متأسفانه برنامه جگرخوری بعد از افطار در گرگان توسط یکی از شهرداران سابق گرگان برچیده شد و در حالی که سابقه جگرخوری در خیابان امام خمینی (ره) گرگان قدمت حدود 60 ساله داشت و تا چند سال گذشته هم مرسوم بود اما فراموشی سپرده شد.

وی افزود: به‎دلیل اینکه جگرکی‎ها بعد از افطار تعطیل می‎شد از میدان «شهرداری» تا «مازندران» گرگان، جگرکی‎های سیار از اذان مغرب تا نیمه‎های شب وجود داشت و خانواده‎ها بعد از افطار برای  تفریح در این مکان حضور می‎یافتند و جگر می‎خوردند و متأسفانه به‎جای آنکه جگرکی‎های سیار از لحاظ بهداشتی ساماندهی شوند اما به طور کلی جمع‎آوری و به فراموشی سپرده شد.

محقق و تاریخ‎نگار گلستانی از مسؤولان خواست تا جگرکی‎های سیار بعد از افطار در گرگان به‎عنوان یک آیین اجتماعی و سنتی دوباره فعال شود و تأکید کرد: خوب است شهرداری و دستگاه‎های دیگر برای فعال شدن دوباره این آیین دیرینه در گرگان اقدام کنند.

خارکوهی خاطرنشان کرد: مسؤولان می‎توانند جگرکی‎های سیار را از لحاظ بهداشتی ساماندهی کنند و به‎دلیل مشاهده تعدادی محدود کار غیربهداشتی نباید کل جگرکی‎های سیار را تعطیل و مردم را از این آیین خوب محروم می‎کردند.

 وی با بیان اینکه در ماه رمضان کمک به فقرا و دستگیری از نیازمندان بیشتر می‎شود، گفت: دعوت‎های خانوادگی و اجتماعی برای افطار یکی از آداب و رسوم مردم گلستان در ماه رمضان است که علاوه‎بر صله‎رحم از لحاظ معنوی نیز اثرگذار است.

محقق و تاریخ‎نگار گلستانی در پایان ابراز کرد: متأسفانه بسیاری از آیین‎های گذشته کمرنگ شده است و امیدوارم تا جایی که ممکن است این آیین‎ها حفظ شود و مسؤولان برای احیاء و تقویت آن تلاش کنند.


به اشتراک بگذارید :

دیدگاه
دیدگاه شما :
چرا دروغ می‌گوییم و واقعیت‌ها را به گوش مردم نمی‌رسانیم، دروغ گفتن امری حرام است/ بس کن آقای ظریف پس از ماجرای هادی رضوی و اختلاس از صندوق فرهنگیان و بانک سرمایه حالا صحبت از فرد دیگری به نام «سجاد خواجه علیجانی» است این یک یادداشت نیست! آب و صابونی است برای شستن صورت حسن و شرکا! عده‌ای تصور نکنند حزب‌الله، بی‌زبان است!/زبان حزب‌الله به‌وقتش از شمشیر، برنده‌تر است! متن کامل طرح افزایش تعداد نمایندگان و جزئیات‌ آن طرح "تجزیه ایران" برنامه جدید یکی از سران خائن فتنه! / وقتی صدای اصلاح طلبان هم در آمد دایان فاینستاین اولین زن یهودی در سنای آمریکا و میزبان ضیافت شام با ظریف کیست؟ + تصاویر خودروهای فروش فوری به دست چه کسانی می‌رسد؟/کلاه خودروساز بر سر مردم عضو تیم B نباشید آقای دبیر کل! برنامه‌های دشمن علیه فرماندهان و سرداران نظامی ایران / از تصاویر لورفته دختر سردار عبدالهی , دستگیری سردار درویشی در مالزی و دستگیری حجت‌الاسلام حسین طائب تا پناهندگی سردار نصیری , دستگیری سردار ربیعی به جرم جاسوسی واقامت فرزندان سرتیپ نصیرزاده در آمریکا کشف ۳ کارت‌خوان با گردش مالی ده میلیاردی در دفتر زنگنه توسط ماموران امنیتی این مدیر بانکی در جنگ اقتصادی طرف ماست یا آمریکا؟!+ عکس هادی رضوی چگونه با پول معلمان رؤیاهای پسر شریعتمداری را تعبیر کرد؟ / رئیس‌جمهور قدرت برکناری شریعتمداری را ندارد+تصاویر چرا آیت‌الله خامنه‌ای با اجرای برجام موافقت کردند؟/تفاوت مردم‌سالاری دینی با دموکراسی‌های لیبرال و غیرلیبرال مهره چینی های امنیتی روحانی/ اگر او رئیس جمهور شود، در پیاده روها دیوار می‌کشد/ علوی وزیر اطلاعات هیچ سابقه و آشنایی با فعالیت‌های امنیتی نداشت/ کابینه روحانی، امنیتی ترین کابینه‌ها در تمام ادوار مختلف بازی جدیدی به نام اختیارات/ آقای رئیس جمهور روحانی چه اختیارات ویژه‌ای می‌خواهد که ندارد؟/ حمایت رهبر انقلاب از دولت بزرگ‌ترین سرمایه است کمک‌های مردمی به مناطق سیل‌زده از مرز 250 میلیارد تومان گذشت ۵ راهکار پیشنهادی تنظیم اجاره بها تقدیم وزیر راه شد مرعشی: مسیر انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ از ۹۸ می‌گذرد/اصلاح‌طلبان از ضعف‌های دولت آسیب دیده‌اند مومن‌زاده: خوشحالم که با قهرمانی پرسپولیس مدال گرفتم/ نقره‌ام را به دایی شهیدم تقدیم کردم افزایش تولید گاز درفازهای ۲ و ۳ پارس جنوبی با کمک متخصصان داخلی/ بومی‌سازی تجهیزات دوار «لوایح دوقلوی» خاتمی روی میز روحانی/ رئیس جمهور از کدام اختیارات ویژه حرف می‌زند؟ +تصاویر ساعتی که غم های علی (ع) سر آمد چگونه افشین قلیچی با شراکت مریم غراوی توانست حدود ۹۳هکتار مجتمع میگو ی گمیشان را به خود اختصاص دهد. اطلاعات جدید از پرونده قتل های زنجیره ای/ خودسر بودند و از سعید امامی هم تحلیل منفی وجود نداشت/ مصاحبه مهم وزیر کابینه روحانی با صدا و سیما حدود ۹ ماه است که رشت شهردار ندارد/ حاشیه‌ها و معطل ماندن وضعیت انتخاب شهردار برای شهر رشت دولت جوان و حزب اللهی/ کابوس افراطیون چنبره زده بر سیاست برخی از مسئولین ما از روحیه ایثار، جهاد و انقلابی دور هستند/رهبری گفتند جنگ نمی‌شود و مذاکره نمی‌کنیم، دشمنان از مواضع خود عقب نشستند+گزارش تصویری اعضاي باند نيويوركي ها از جاسوسس تا پناهندگی این چه شاهکاری است آقای روحانی ...؟!/ تذکر و هشدار رهبری به رئیس جمهور اسناد دیدار خاتمی مزدور با سوروس صهیونیستی و پدر انقلاب های رنگی ،به روایت سایت های خارجی دیدار سید محمد خاتمی با جروج سوروس، پدر انقلاب‌هاي رنگي در جهان جزئیات بازداشت معاون یکی از بانک‌های پرحاشیه استان گیلان توسط سربازان گمنام امام زمان(عج) واکنش علم‌الهدی به درخواست اختیارات روحانی: آنهایی که گفتند به ما اختیار بدهید، سفیداب و سرخاب کردند و از این مملکت فرار کردند!/نشاط جوان با تار و رقص نامشروع مهیا نمی‌شود آقای علی ربیعی به عنوان سخنگو منصوب شد/ربیعی به چه کار روحانی می آید؟/ آقای ربیعی در جلسه استیضاح نتوانست از عملکرد خود دفاع کند حالا می خواهد از عملکرد دولت دفاع کند؟ سلیمانی معاون جوان و انقلابی دادستانی گلستان از دستگیری 30 نفر هنجارشکنی در لباس «یوگا» خبرداد واگذاری جنجالی مزارع میلیاردی مجتمع میگو به تعاونی چند منظوره شیلات گلستان حقارتی دیگر از برای ایرانیان / دیدار و شام خوردن ظریف و با سناتور مهم آمریکایی/ گزارش ویژه نشریه «پالیتیکو» اوج رذالت اصلاح طلبان تندروی گلستان تا کجا؟/ شان جایگاه نماینده ولی فقیه اجل از دخالت در انتصابات دولتی است ماجرای ارتباط پنهانی روحانی با اسرائیل / روحانی خطاب به مقام اسرائیلی: خمینی افراطی است؛ باید به او سخت تر بگیرید! / آیا روحانی در راستای اهداف اسرائیل در ایران عمل می کند؟ / کدام سازمان یا نهاد انقلابی باید به وضعیت ارتباط روحانی با اسرائیل رسیدگی کند؟/ایجاد این همه نارضایتی توسط روحانی در کشور برای چیست؟+فیلم دردناک از ارتباط روحانی!!! زوایای پنهانی از یک ماجرای جنجالی.../دستگیری زن آوازه خوان بی حجاب در ابیانه/ از حجاب اختیاری تا فحشای اختیاری دلایل وقوع سیل در گلستان/حجم ورود سیلاب به «سد گلستان» 3 برابر ظرفیتش بود فارغ التحصیلان خواستار لغو واگذاری های سیاسی اراضی مجتمع میگوی گمیشان توسط جواد قدس علوی شدند ماجرای «قتل های سریالی در پاتوق سیاه مشهد دیابت اختیارات؛ انسولین یا قند ؟!/ آقای روحانی اکنون بیش از هر زمان دیگری نیازمند نظارت شدن و خروج از خود بسندگی است رهبر انقلاب در دیدار دانشجویان: آن‌طور که برجام عمل شد، من خیلی اعتقادی نداشتم/ زمینه را برای روی کار آمدن دولت جوان و حزب‌اللهی فراهم کنید/مهمترین محورهای سخنان دانشجویان و نمایندگان تشکل‌های دانشجویی در دیدار با رهبری درباره دستگیری خانم آوازخوان شایعاتی که رمضان را هدف قرار دادند سندرز: باید به رژیم مستبد و قاتل سعودی بگوییم با ایران مذاکره کند خشم صهیونیست‌ها از دیدار نماینده سازمان ملل در امور لبنان با معاون سید حسن نصرالله نماینده آمریکایی: استیضاح ترامپ در حال تبدیل به روندی غیرقابل اجتناب است
چگونه افشین قلیچی با شراکت مریم غراوی توانست حدود ۹۳هکتار مجتمع میگو ی گمیشان را به خود اختصاص دهد. این چه شاهکاری است آقای روحانی ...؟!/ تذکر و هشدار رهبری به رئیس جمهور «لوایح دوقلوی» خاتمی روی میز روحانی/ رئیس جمهور از کدام اختیارات ویژه حرف می‌زند؟ +تصاویر هادی رضوی چگونه با پول معلمان رؤیاهای پسر شریعتمداری را تعبیر کرد؟ / رئیس‌جمهور قدرت برکناری شریعتمداری را ندارد+تصاویر اعضاي باند نيويوركي ها از جاسوسس تا پناهندگی برنامه‌های دشمن علیه فرماندهان و سرداران نظامی ایران / از تصاویر لورفته دختر سردار عبدالهی , دستگیری سردار درویشی در مالزی و دستگیری حجت‌الاسلام حسین طائب تا پناهندگی سردار نصیری , دستگیری سردار ربیعی به جرم جاسوسی واقامت فرزندان سرتیپ نصیرزاده در آمریکا این یک یادداشت نیست! آب و صابونی است برای شستن صورت حسن و شرکا! عده‌ای تصور نکنند حزب‌الله، بی‌زبان است!/زبان حزب‌الله به‌وقتش از شمشیر، برنده‌تر است! ساعتی که غم های علی (ع) سر آمد کشف ۳ کارت‌خوان با گردش مالی ده میلیاردی در دفتر زنگنه توسط ماموران امنیتی این مدیر بانکی در جنگ اقتصادی طرف ماست یا آمریکا؟!+ عکس چرا آیت‌الله خامنه‌ای با اجرای برجام موافقت کردند؟/تفاوت مردم‌سالاری دینی با دموکراسی‌های لیبرال و غیرلیبرال دایان فاینستاین اولین زن یهودی در سنای آمریکا و میزبان ضیافت شام با ظریف کیست؟ + تصاویر مهره چینی های امنیتی روحانی/ اگر او رئیس جمهور شود، در پیاده روها دیوار می‌کشد/ علوی وزیر اطلاعات هیچ سابقه و آشنایی با فعالیت‌های امنیتی نداشت/ کابینه روحانی، امنیتی ترین کابینه‌ها در تمام ادوار مختلف آقای علی ربیعی به عنوان سخنگو منصوب شد/ربیعی به چه کار روحانی می آید؟/ آقای ربیعی در جلسه استیضاح نتوانست از عملکرد خود دفاع کند حالا می خواهد از عملکرد دولت دفاع کند؟ واکنش علم‌الهدی به درخواست اختیارات روحانی: آنهایی که گفتند به ما اختیار بدهید، سفیداب و سرخاب کردند و از این مملکت فرار کردند!/نشاط جوان با تار و رقص نامشروع مهیا نمی‌شود دولت جوان و حزب اللهی/ کابوس افراطیون چنبره زده بر سیاست اطلاعات جدید از پرونده قتل های زنجیره ای/ خودسر بودند و از سعید امامی هم تحلیل منفی وجود نداشت/ مصاحبه مهم وزیر کابینه روحانی با صدا و سیما جزئیات بازداشت معاون یکی از بانک‌های پرحاشیه استان گیلان توسط سربازان گمنام امام زمان(عج) اسناد دیدار خاتمی مزدور با سوروس صهیونیستی و پدر انقلاب های رنگی ،به روایت سایت های خارجی دیدار سید محمد خاتمی با جروج سوروس، پدر انقلاب‌هاي رنگي در جهان